Ana sayfa › E kodları › Koruyucu › E251
E251Sodyum nitrat
Sodium nitrate
E251 ne işe yarar?
Kürlenmiş et ürünlerinde koruma; vücutta nitrite dönüşür.
Hangi gıdalarda kullanılır?
Kürlenmiş et ürünleri, bazı peynirler
Sağlık etkileri
Nitrite dönüşerek nitrozamin oluşumuna katkı sağlayabilir.
Türkiye'de kullanılabildiği gıdalar
Yalnızca 8 gıda kategorisinde, belirlenen üst sınırlarla.
8 gıda kategorisi ve üst sınırlar
| No | Gıda kategorisi | Üst sınır |
|---|---|---|
| 01.7.2 | Olgunlaştırılmış peynir sadece sert, yarı-sert ve yarı-yumuşak peynirler | 150 mg/kg veya mg/l |
| 01.7.4 | Peynir altı suyu peynirleri sadece sert, yarı sert ve yarı yumuşak peynirler için peynire işlenecek sütte | 150 mg/kg veya mg/l |
| 01.7.6 | Peynir ürünleri (kategori 16 kapsamındaki ürünler hariç) sadece sert, yarı-sert ve yarı-yumuşak olgunlaştırılmış ürünler | 150 mg/kg veya mg/l |
| 08.3.1 | Isıl işlem görmemiş et ürünleri | 150 mg/kg veya mg/l |
| 08.3.4.1 | Daldırma yöntemi ile kürlenmiş geleneksel ürünler (Nitrit ve/veya nitrat, tuz ve diğer bileşenleri içeren bir kürleme çözeltisine daldırılarak kürlenmiş et ürünleri) sadece Wiltshire bacon ve benzeri ürünler: Ete kürleme çözeltisi enjekte edilmesinin ardından, 3-10 gün boyunca daldırma ile kürleme işlemi uygulanır. Daldırılan tuz… | 250 mg/kg veya mg/l |
| 08.3.4.1 | Daldırma yöntemi ile kürlenmiş geleneksel ürünler (Nitrit ve/veya nitrat, tuz ve diğer bileşenleri içeren bir kürleme çözeltisine daldırılarak kürlenmiş et ürünleri) sadece Entremeada, entrecosto, chispe, orelheira e cabeca (salgados), toucinho fumado ve benzeri ürünler: Daldırma ile kürleme 3 – 5 gün arasındadır. Ürün ısıl işlem… | 250 mg/kg veya mg/l |
| 08.3.4.1 | Daldırma yöntemi ile kürlenmiş geleneksel ürünler (Nitrit ve/veya nitrat, tuz ve diğer bileşenleri içeren bir kürleme çözeltisine daldırılarak kürlenmiş et ürünleri) sadece cured tongue (kürlenmiş dil): Daldırma ile kürleme en az 4 gündür ve ön pişirme yapılır. | 10 mg/kg veya mg/l |
| 08.3.4.1 | Daldırma yöntemi ile kürlenmiş geleneksel ürünler (Nitrit ve/veya nitrat, tuz ve diğer bileşenleri içeren bir kürleme çözeltisine daldırılarak kürlenmiş et ürünleri) sadece kylmâsavustettu poronliha/kallrökt renkött: Ete kürleme çözeltisi enjekte edilmesinin ardından, daldırma ile kürlenir. Kürleme süresi 14 – 21 gün arasında olup,… | 300 mg/kg veya mg/l |
| 08.3.4.1 | Daldırma yöntemi ile kürlenmiş geleneksel ürünler (Nitrit ve/veya nitrat, tuz ve diğer bileşenleri içeren bir kürleme çözeltisine daldırılarak kürlenmiş et ürünleri) sadece bacon, filet de bacon ve benzeri ürünler:5 – 7 ºC’de 4 – 5 gün daldırma ile kürlenir, 22 ºC’de 24 – 40 saat olgunlaştırılır, 20 – 25 ºC’de 24 saat muhtemel… | 250 mg/kg veya mg/l |
| 08.3.4.1 | Daldırma yöntemi ile kürlenmiş geleneksel ürünler (Nitrit ve/veya nitrat, tuz ve diğer bileşenleri içeren bir kürleme çözeltisine daldırılarak kürlenmiş et ürünleri) sadece rohschinken, nassgepökelt ve benzeri ürünler: Et parçalarının şekline ve ağırlığına bağlı olarak kürleme süresi yaklaşık 2 gün/kg olup, ardından… | 250 mg/kg veya mg/l |
| 08.3.4.2 | Geleneksel kuru kürlenmiş ürünler (Kuru kürleme işlemi; nitrit ve/veya nitrat, tuz ve diğer bileşenleri içeren kür karışımının et yüzeyine kuru olarak uygulanmasının ardından, stabilizasyon/olgunlaştırma periyodu ile devam eder) sadece kuru kürlenmiş (dry cured) bacon ve benzeri ürünler: Kuru kürleme işlemini takiben en az 4 gün olgunlaştırma yapılır. | 250 mg/kg veya mg/l |
| 08.3.4.2 | Geleneksel kuru kürlenmiş ürünler (Kuru kürleme işlemi; nitrit ve/veya nitrat, tuz ve diğer bileşenleri içeren kür karışımının et yüzeyine kuru olarak uygulanmasının ardından, stabilizasyon/olgunlaştırma periyodu ile devam eder) sadece kuru kürlenmiş (dry cured) ham ve benzeri ürünler: Kuru kürleme işlemini takiben en az 4 gün olgunlaştırma yapılır. | 250 mg/kg veya mg/l |
| 08.3.4.2 | Geleneksel kuru kürlenmiş ürünler (Kuru kürleme işlemi; nitrit ve/veya nitrat, tuz ve diğer bileşenleri içeren kür karışımının et yüzeyine kuru olarak uygulanmasının ardından, stabilizasyon/olgunlaştırma periyodu ile devam eder) sadece jamon curado, paleta curada, lomo embuchado y cecina ve benzeri ürünler: En az 10 günlük stabilizasyon periyodu ve 45 günden fazla süren olgunlaştırma periyoduna… | 250 mg/kg veya mg/l |
| 08.3.4.2 | Geleneksel kuru kürlenmiş ürünler (Kuru kürleme işlemi; nitrit ve/veya nitrat, tuz ve diğer bileşenleri içeren kür karışımının et yüzeyine kuru olarak uygulanmasının ardından, stabilizasyon/olgunlaştırma periyodu ile devam eder) sadece presunto, presunto dapa ve paio do lombo ve benzeri ürünler: 10 – 15 gün süren kuru kürleme işleminin ardından 30 – 45 gün stabilizasyon periyodu ve en az 2 aylık… | 250 mg/kg veya mg/l |
| 08.3.4.2 | Geleneksel kuru kürlenmiş ürünler (Kuru kürleme işlemi; nitrit ve/veya nitrat, tuz ve diğer bileşenleri içeren kür karışımının et yüzeyine kuru olarak uygulanmasının ardından, stabilizasyon/olgunlaştırma periyodu ile devam eder) sadece jambon sec, jambon sel ve diğer benzeri kuru kürlenmiş ürünler: 3 gün + 1 gün/kg kuru kürleme işleminin ardından, 1 hafta tuzlama sonrası periyod ve 45 gün – 18… | 250 mg/kg veya mg/l |
| 08.3.4.2 | Geleneksel kuru kürlenmiş ürünler (Kuru kürleme işlemi; nitrit ve/veya nitrat, tuz ve diğer bileşenleri içeren kür karışımının et yüzeyine kuru olarak uygulanmasının ardından, stabilizasyon/olgunlaştırma periyodu ile devam eder) sadece rohschinken, trockengepökelt ve benzeri ürünler: Et parçalarının şekline ve ağırlığına bağlı olarak kürleme süresi yaklaşık 10-14 gün olup, ardından… | 250 mg/kg veya mg/l |
| 08.3.4.3 | Diğer geleneksel kürlenmiş ürünler (Daldırma ve kuru kürleme işlemlerinin birlikte uygulandığı veya nitrit ve/veya nitratın bileşik bir ürün içerisinde yer aldığı veya kürleme çözeltisinin pişirme öncesinde ürünün içine enjekte edildiği ürünler) sadece rohschinken, trocken-/nasgepökelt ve benzeri ürünler: Kuru kürleme ve daldırma ile kürleme birlikte uygulanır (kürleme çözeltisi enjekte edilmeksizin). Et… | 250 mg/kg veya mg/l |
| 08.3.4.3 | Diğer geleneksel kürlenmiş ürünler (Daldırma ve kuru kürleme işlemlerinin birlikte uygulandığı veya nitrit ve/veya nitratın bileşik bir ürün içerisinde yer aldığı veya kürleme çözeltisinin pişirme öncesinde ürünün içine enjekte edildiği ürünler) sadece jellied veal ve brisket: Kürleme çözeltisinin enjeksiyonunun ardından, en az 2 gün sonra, 3 saate kadar kaynayan suda pişirme yapılır. | 10 mg/kg veya mg/l |
| 08.3.4.3 | Diğer geleneksel kürlenmiş ürünler (Daldırma ve kuru kürleme işlemlerinin birlikte uygulandığı veya nitrit ve/veya nitratın bileşik bir ürün içerisinde yer aldığı veya kürleme çözeltisinin pişirme öncesinde ürünün içine enjekte edildiği ürünler) sadece rohwürste (salami ve kantwurst): Ürün en az 4 haftalık olgunlaşma periyoduna sahiptir ve su/protein oranı 1,7’den azdır. | 300 mg/kg veya mg/l |
| 08.3.4.3 | Diğer geleneksel kürlenmiş ürünler (Daldırma ve kuru kürleme işlemlerinin birlikte uygulandığı veya nitrit ve/veya nitratın bileşik bir ürün içerisinde yer aldığı veya kürleme çözeltisinin pişirme öncesinde ürünün içine enjekte edildiği ürünler) sadece Salchichon y chorizo traducionales de larga curacion ve benzeri ürünler: Olgunlaşma periyodu en az 30 gündür. | 250 mg/kg veya mg/l |
| 08.3.4.3 | Diğer geleneksel kürlenmiş ürünler (Daldırma ve kuru kürleme işlemlerinin birlikte uygulandığı veya nitrit ve/veya nitratın bileşik bir ürün içerisinde yer aldığı veya kürleme çözeltisinin pişirme öncesinde ürünün içine enjekte edildiği ürünler) sadece saucissons sec ve benzeri ürünler: Nitrit ilave edilmeyen çiğ fermente kurutulmuş sosis. Ürün 18 – 22 ºC aralığındaki veya daha düşük sıcaklıklarda (10 – 12ºC)… | 250 mg/kg veya mg/l |
| 09.2 | İşlenmiş balık ve işlenmiş su ürünleri, yumuşakçalar ve kabuklular dâhil sadece salamura ringa balığı ve salamura çaça balığı | 500 mg/kg veya mg/l |
Kaynak: TGK Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği EK II, Bölüm E. "Quantum satis": gerektiği kadar, iyi üretim uygulamalarına uygun miktarda.
Ülkelere göre mevzuat
| Ülke | Durum | Not |
|---|---|---|
| Türkiye | Kısıtlı | Yalnızca 8 gıda kategorisinde, belirlenen üst sınırlarla. |
| Avrupa Birliği | Kısıtlı | Limitli |
| ABD | Kısıtlı | |
| Codex | Kısıtlı |
Türkiye bilgisi TGK EK II ile tek tek kontrol edildi. AB ve ABD bilgisi genel kaynaklardandır.
Sık sorulanlar
E251 nedir?
E251, Sodyum nitrat maddesinin kodudur. Koruyucu grubundadır. Kürlenmiş et ürünlerinde koruma; vücutta nitrite dönüşür.
E251 zararlı mı?
Nitrite dönüşerek nitrozamin oluşumuna katkı sağlayabilir. Güvenli günlük alım (ADI): 3,7 mg/kg/gün, nitrat cinsinden (EFSA 2017).
E251 Türkiye'de izinli mi?
Kısıtlı. Yalnızca 8 gıda kategorisinde, belirlenen üst sınırlarla.
E251 vegan mı?
Evet, vegan beslenmeye uygundur.
Kaynaklar
- TGK Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği (13.10.2023, RG 32338 Mükerrer)
- EFSA bilimsel görüşleri
- IARC Monografları sınıflandırma listesi